Yaratma Şevki Yaratma Peşinde, Mehmet Güreli

“Kitaplar, not defterleri hep yanı başımda. Herhangi bir şeyi hemen başka bir şeye dönüştürme alışkanlığını edindim. Yıllar içinde kendimi değerlendirecek bir çalışma sistemi kurdum.”1

Bir çok sanat alanında ürünler üreten Mehmet Güreli bu cümlelerle ifade etmiş ürünlerin ortaya çıkış şeklini. Sadece bir türe konsantre olmadan, birden çok projeyi aynı anda yürütebilen Güreli, düşüncelerini en iyi sanat ile ifade eden biri. Hangi sanat dalı olduğu fark etmez; bazen müzik, bazen edebiyat, bazen resim, bazen sinema. Bu yüzden de kendini tanımlamaktan hep uzak durduğunu söyler Güreli. Mesela kendini ressam değil, “resim yapan biri” olarak tanımlar.2 Aslında amacının “yaratma şevki olduğunu” da başka bir röportajında belirtir.1

MUHSIN AKGUN

 “Entelektüelliğin düşman olarak lanse edildiği tek ülke belki de biziz. Entelektüelin insanı farklı yönlere çekecek biri olduğunu kimse düşünmüyor. Otuz yıldır kendi çapımda çalışmalar yapmaya çalışıyorum ama bunun talebini yaratmaya da çalışmıyorum. Ben aslında yaratma şevki yaratmak istiyorum. Yaratıcılık insana hiç bilmediği alanlar yaratmakla olur.”1

Güreli’nin insanlarda “yaratma şevkini” yaratmak için kullandığı yöntemlerden biri de edebiyattır. Üç adet öykü kitabı olan yazar, öykülerini yazma biçimini şöyle açıklar:

 “Öykünün bir rengi, bir müziği vardır benim için. Öykü bazen amacın dışında bir çiçek ya da bir konser tarlasına gidebiliyor. Kimi zaman bir göz yaşına, kimi zaman bir kahkahaya dönüşebiliyor. Bazen bir kitabi okurken duyduğun bir hazza dönüşüyor. Ve bu benim kontrolüm dışında gelişiyor.”3

Hayaller ve Sokaklar, Güreli’nin 2009 yılında çıkan üçüncü kitabı. Kısa sayılabilecek kırk sekiz öyküden oluşan kitap, ana karakteri Boris’in hayatını -bir şekilde- etkileyen şeyler üzerine alınmış notlar şeklinde tanımlanabilir. İlk öykülerle tanımaya başladığımız Boris’in bireysel hikayesi gittikçe, tarih, felsefe, edebiyat ve sanat ile bütünleşir.

Güreli kitabın kurgusunu oluştururken birbirini takip eden hikayeleri bozduğunu, çünkü böyle bir hiyerarşinin gerek olmadığını söyler:

 “Ne yazdığımla ilgili değil, kişinin o sıra nerede bulunduğu ile ilgili yazdım hikayeleri. Boris nerede ise ben onu takip eden bir kamera gibiydim, kurguyu sanki o yapıyormuş gibiydi, başı sonu olmayan şeyler yaptım.”4

Mehmet Gureli-Hayaller ve SokaklarKitabın kahramanı Boris, gerçekleri örtbas etmek isteyenlere karşı direnip, eşi Vera ile Rusya’dan kaçar ve Paris’e gelir. Ne yapacaklarını bilmeyen çift bir deftere not almaya başlarlar. Kitapta açıkça belirtilmez ama, Boris’in hikayesi dışındaki öyküler bu notlar olarak okunabilir. Bu notlar bir çok sanatçı, felsefeci ve bilim adamı üzerinedir; Rothko’dan Van Gogh’a, Pascal’dan Kopernik’e, Dostoyevski’den Raymond Carver’a, Fritz Lang’tan Hitchcock’a, bir çok hayat ziyaret edilir.

Hayaller ve Sokaklar, Taraf gazetesinin kültür ekinde yayınlanmış hikâyelerin toplamından oluşuyor. Bir çok hikaye de, italikler ile belirtilmiş alıntılar ile başlıyor. Bu alıntıların öyküler ile ilişkisini şöyle açıklıyor Güreli:

 “Bazı şeyleri de tamamen inanarak koymuyorum öyküye. Bizim kafamızda nasıl bir fikir açacağını merak ettiğim için koyduğum şeyler de oluyor. Bir yöntem benim için bu. Bu cümleden bir tek sonuç çıkacak diye bakmayı kıran bir tarafı da var bu yöntemin. Bu aşağı yukarı şunun gibi bir şey: Benim resimlerimde neden hep kadınlar sağ tarafa bakıyor diye sorarlardı bana eskiden. Önceleri ‘üslup’ diye cevap verirdim ama bir gün dedim ki; ‘Durduğunuz yere göre değişir.’”3

Bilginin derinliklerinden hayal gücünün enginlerine açılan, belli bir kalıba sığmayan, Çetin Altan’ın deyişiyle, “modern deneme”lerden oluşan Hayaller ve Sokaklar, geçişlerin, bağlantı yerlerinin ayan beyan belirtilmediği, fakat hissedildiği bir öykü kitabı: Yer yer yorumun okura bırakıldığı, okuru özgürleştiren hikayeler.

İyi bir gün yaşamak dileğiyle, iyi ki doğdun Mehmet Güreli.

 “Her şeye iyi bakmak lazım. Her zaman bir fırtına gelecekmiş gibi yuvarlanıyorum ama bir şeyler bulduğumda seviniyorum, futbola da çok yakınım, bunlar arasında dolaşıyorum, nereye vardığımı bilmiyorum ama. Daha yolun başındayım gibi, daha öğrenilecek çok şey var. Sabah kalkıyorum resim-müzik…” 4

Sinem CerrahSinem Cerrah
İpekli Mendil Yazarı

1 Mehmet Güreli’nin Odası, Röportaj, Hürriyet Haber, 22 Aralık 1998
2 Büyük Sözler Yerine Çizgileri Seçerim, Görkem Yeltan Röportajı, Radikal Kültür, 14 Mayıs 2012
3 Özgürlüğün Büyülü Olduğunu Anlatamadık, Elif Ekinci Röportajı, Radikal Kitap, 20 Kasım 2010
4 Doğruları Gören Bir adam, Sibel Oral Röportajı, Taraf Gazetesi, 22 Mart 2009

 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s